Podcast

Jak legalnie korzystać ze zdjęć z Internetu? | Czwartki Dla Twórców

Posted on

Dzisiejszy wpis poświęcimy temu czy można korzystać, a jeśli tak to w jaki sposób należy korzystać ze zdjęć znalezionych w Internecie.

W sieci dostępnych jest cała masa wspaniałych zdjęć i grafik i może Cię bardzo kusić, aby wykorzystać je np. w Twoim najnowszym wpisie na blogu, w materiale reklamowym, który być może aktualnie przygotowujesz lub w innym projekcie, nad którym właśnie pracujesz. 

Jak mówi stare internetowe porzekadło: „jak coś jest wrzucone do Internetu to każdy może z tego korzystać”.

 Czy tak jest? No niezupełnie… 

Zanim wykorzystasz jakiekolwiek zdjęcie z Internetu zatrzymaj się na chwilę, weź głęboki oddech i zastanów się czy masz prawo takie zdjęcie wykorzystać. Dzisiaj opowiemy Tobie jak to zweryfikować oraz jak w legalny sposób wykorzystać zdjęcia lub materiały graficzne, które znajdziesz w sieci.  

Jako generalną zasadę powinieneś przyjąć, że jeśli chcesz skorzystać z cudzych materiałów, dostępnych w sieci, musisz posiadać na to zgodę. 

Czy w praktyce oznacza to, że każdorazowo musisz zwracać się do twórcy danego zdjęcia, aby uzyskać bezpośrednio od niego taką zgodę? Nie – nie zawsze. W pewnych przypadkach byłoby to niemożliwe lub zbyt uciążliwe, aby oryginalny twórca odpowiadał na wszystkie tego typu zapytania kierowane do niego.

Znacznym ułatwieniem są różnego rodzaju internetowe bazy i banki zdjęć, w których znajdziesz legalne materiały zdjęciowe i graficzne. To jednak, że korzystasz z tego typu stron, nie oznacza, że pobrane zdjęcia będą wykorzystywane bez zgody. Wręcz przeciwnie – taka zgoda to oczywiście odpowiednia licencja, którą będziesz mógł uzyskać. Licencja może być płatna, albo bezpłatna. 

Zacznijmy od licencji bezpłatnych. Przykładem tego typu licencji są licencje typu creative commons, które występują w różnych konfiguracjach, w zależności od tego na jakich warunkach można korzystać z materiału objętego taką licencją.

Najczęściej będziesz mógł się spotkać  z takimi oznaczeniami jak np.:

CC-BY – uznanie autorstwa

CC-NC – użycie niekomercyjne

CC-ND – użycie bez utworów zależnych

CC-SA – użycie na tych samych warunkach

Korzystając z licencji typu CC zazwyczaj będziesz musiał wskazać rodzaj licencji, na której udostępnione jest dane zdjęcie oraz odnośnik  czyli link do warunków licencji, z której korzystasz.

Tutaj wskazówka praktyczna – zdecydowana większość materiałów z baz Wikipedii jest udostępniona właśnie na licencjach creative commons, dzięki czemu możesz potraktować Wikipedię, jako pewnego rodzaju bank darmowych zdjęć. Oczywiście zalecamy to robić z ostrożnością – powinieneś każdorazowo sprawdzić, czy dane zdjęcie na pewno jest na wolnej licencji. Możemy powiedzieć Ci z własnego doświadczenia, że sami kilka razy natrafiliśmy na Wikipedii na materiał, który był oznaczony jako “źródło nieznane” – w szczególności na zagranicznych stronach Wikipedii. W takim przypadku korzystanie z tego typu materiałów może wiązać się z ryzykiem naruszenia czyichś praw, ponieważ nie wiemy czy twórca zezwolił na udostępnienie i wykorzystanie takiego materiału. 

Jeśli chcesz wykorzystać dane zdjęcie komercyjnie, każdorazowo sprawdzaj, zdjęcie to, nawet jeśli jest na wolnej licencji,  jest przeznaczone do użytku komercyjnego, czy też nie.

Wyszukiwarka Google, a także np. bardzo popularny serwis flickr.com posiadają specjalne wyszukiwarki plików na licencji creative commons. To bardzo ułatwia życie, tym bardziej, że możesz wybrać opcję, żeby wyszukiwanie ograniczone było tylko do plików, które będziesz mógł wykorzystać komercyjnie – a więc będziesz mógł je wykorzystać np. w swoim logo, albo w materiale reklamowym.

Licencją, którą z pewnością najbardziej polubisz, jest licencja CC0. Zdjęcia udostępnione na tej licencji nie wymagają przypisania autorstwa i możesz z nimi zrobić niemalże co tylko się Tobie podoba. Być może część z naszych słuchaczy w tym miejscu powie – hej! ale sami w ostatnim podcaście mówiliście, że prawo do oznaczania twórcy jest niezbywalne i zawsze trzeba je szanować! 

To prawda, dlatego nie możesz przypisać sobie autorstwa takiego zdjęcia. Ale jednocześnie twórca tego zdjęcia, udostępniając je na licencji CC0, zgodził się, żebyś nie musiał oznaczać jego autorstwa. I to jest ta różnica. Tego typu darmowe zdjęcia znajdziesz np. na portalu pixabay.com czy też pexels.com. 

Ostatnim przykładem darmowych zdjęć są zdjęcia, do których autorskie prawa majątkowe wygasły. Tego typu zdjęcia znajdziesz często w cyfrowych bibliotekach publicznych np. w bibliotece Polona. W przypadku tych zdjęć jednak, już powinieneś oznaczyć autorstwo oryginalnego twórcy zdjęcia, ponieważ prawa osobiste są nieograniczone w czasie.

Przejdźmy teraz do licencji płatnych. Licencje płatne, to takie które możesz uzyskać np. z komercyjnych serwisów stockowych, jak np. Shutterstock, albo Adobe Stock, ale też takie które możesz uzyskać od agencji typu Getty Images. Jeśli już zdecydujesz się na licencję płatną to zawsze dokładnie sprawdź warunki korzystania z danego zdjęcia. Licencja może bowiem przykładowo zezwalać na wykorzystanie zdjęcia tylko w określony sposób, dla przykładu: tylko w internecie, ale już nie np. w materiałach drukowanych. Dopuszczalny sposób wykorzystania zdjęcia to tzw. pola eksploatacji – możesz spotkać się z tą nazwą w twojej umowie licencyjnej, więc zapamiętaj sobie to pojęcie, bo to właśnie ono wskazuje sposób w jaki możesz korzystać z wybranego zdjęcia. 

Istnieją pewne wyjątki od konieczności uzyskiwania licencji od uprawnionego. Pewnie słyszałeś już nie raz o prawie cytatu. Tutaj jednak przestrzegamy, żebyś był ostrożny. Prawo cytatu to wyjątek, a z wyjątkami zawsze trzeba uważać i dokładnie zbadać, czy faktycznie możemy z niego skorzystać. Prawo cytatu może dotyczyć oczywiście także zdjęć, jest to jednak na tyle szeroki temat, że omówimy go w odrębnym Czwartku dla twórców – już za tydzień.


Masz do nas pytania lub potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami za pomocą poniższego formularza: